Azijnzuur (acetaat) kleuren

Alles over zouten, katalysatoren, reductie-/oxidatiereacties, neerslagreacties. Discussies over niet-ionische verbindingen horen thuis in "organische chemie".
User avatar
Z4x
Germanium
Posts: 1601
Joined: 03 Aug 2009, 15:29
Chemistry interests: Overall
Location: Grunn

Azijnzuur (acetaat) kleuren

Post by Z4x » 04 Aug 2009, 20:35

Ik weet niet hoe veilig het is, de eerste kleur die ik maakte, koper ethaan, was giftig stond op wiki.

Kan je met azijnzuur meer kleurtjes maken en is het veilig? Ik heb ook wel eens oranje gemaakt met ijzer... denk ik. :)

Oh, kan je dit spul ook door de afvoer doen of?
Last edited by Z4x on 22 May 2010, 12:26, edited 2 times in total.
De kunst is om te blijven oefenen, oefenen en oefenen...

Jor
Zwavel
Posts: 562
Joined: 13 Jan 2009, 00:20
Chemistry interests: --------------
Contact:

Re: Azijnzuur (ethaan) kleurtjes

Post by Jor » 04 Aug 2009, 21:19

Koper ethaan? Je bedoelt waarschijnlijk koper(II)acetaat of anders gezegd koper(II)ethanoaat.

Koper(II)acetaat is niet giftig, wel schadelijk. Eigenlijk zijn koperverbindingen alleen gevaarlijk als je ze opeet. Ze zijn wel erg giftig voor het millieu, en daarom moet je het niet door de gootsteen gooien (tenzij het gaat over hoeveelheden van 100mg of minder). Als je wat ijzer of aluminium in de oplossing gooit, en wat zuur toevoegt, dan vormt zich kopermetaal en gaat het andere metaal in oplossing. Dan kan het wel door de gootsteen, en het elementair koper kun je bewaren of weggooien. In de aanwezigheid van halide-ionen kan de reactie met aluminium heftig zijn!

Ijzer(II)acetaat is onschadelijk, en niet slecht voor het millieu.

Met azijnzuur kun je nog wel wat andere leuke 'kleurtjes maken', al zijn deze wel vaak giftig. Als je ook beschikt over waterstofperoxide (drogist), kun je wat waterstofperoxide toevoegen aan azijn en hier een oud dubbeltje inleggen (nikkel), en vervolgens een dagje laten staan. Je krijgt een groene kleur, doordat nikkel
in oplossing gaat als [Ni(H2O)6]2+ ionen. De verkregen oplossing is schadelijk en bovendien kankerverwekkend (tikje gevaarlijker dan de koper-oplossing), en ook erg giftig voor het millieu. Maar als je een kleine hoeveelheid neemt (dus enkele mL van de azijnzuur/H2O2-mix) en hier een dubbeltje inlegt en wacht tot de oplossing lichtgroen is, dan is het acceptabel dat door de gootsteen te spoelen.
Ik weet nog wel meer mooie kleurtjes die je kunt verkrijgen met azijnzuur (bijvoorbeeld roze met kobalt) maar de benodigde metalen zijn moeilijk te krijgen. Ik raad je af lood te gaan oplossen in die 'mix' ( :) ), omdat lood-ionen erg giftig zijn. Bovendien geen spannende kleuren, ik heb een potje lood(II)acetaat trihydraat en dat zijn gewoon witte naaldjes.

User avatar
Z4x
Germanium
Posts: 1601
Joined: 03 Aug 2009, 15:29
Chemistry interests: Overall
Location: Grunn

Re: Azijnzuur (ethaan) kleurtjes

Post by Z4x » 04 Aug 2009, 21:27

oeps ethaan, sorry :$

ik maak tot nu toe alleen maar stofjes rond de 100ml (of minder zelfs), dus dat valt mee.

jammer dat al die acetaat verbindingen giftig zijn.

ijzeracetaat is wel leuk om te bewaren dan.

bedankt voor de hulp. :)

ik ga geen kankerverwekkend stoffen maken.
De kunst is om te blijven oefenen, oefenen en oefenen...

User avatar
woelen
Kobalt
Posts: 1300
Joined: 13 Jan 2009, 20:05
Chemistry interests: --------------
Location: Groningen
Contact:

Re: Azijnzuur (acetaat) kleurtjes

Post by woelen » 04 Aug 2009, 21:52

Jor heeft het niet over 100 ml, maar over 100 mg (een klein mespuntje vol van een stof).

Chemie-experimenten moet je doen op microschaal. Daarvoor heb je echte reageerbuizen nodig en dan kun je met hele kleine beetjes werken (mespuntjes, niet meer). Dan maak je maar heel weinig afval en kun je het meeste gewoon wegspoelen, zeker als je werkt met spullen van in en rondom het huis.

Als je echt wat meer wilt doen met chemie, koop dan ook eens wat interessante stoffen voor niet al te veel geld van een keramieker als http://www.silex.nl.. Stoffen als kopercarbonaat, nikkelcarbonaat, kopersulfaat en vele andere interessante zijn daar te koop, in kleine porties van 100 gram en daar kun je als je op microschaal werkt honderden experimenten mee doen. Labstuff heeft ook veel chemicalien, maar vele hiervan zijn wel heel erg specialistisch en niet voor een startende hobbyist.

Zie ook http://woelen.homescience.net/science/c ... icals.html. (volgens mij heb ik deze ook op chemieforum gepost, maar helemaal zeker weet ik het niet meer, dus voor de zekerheid hier ook maar gepost).
The art of wondering makes life worth living...
Want to wonder? http://www.oelen.net/science

User avatar
Wouter
Krypton
Posts: 1982
Joined: 02 Aug 2008, 01:47
Chemistry interests: Organic
Location: Groesbeek, Gelderland
Contact:

Re: Azijnzuur (ethaan) kleurtjes

Post by Wouter » 04 Aug 2009, 21:53

Eerst even wat theorie, dat scheelt je een hoop vragen waarschijnlijk. Wel doornemen natuurlijk :P

Zuren bestaan altijd uit een proton (H+) en een zuurrest (R-, waar R vanalles kan zijn). In pure vorm zitten het proton en het zuurrest vaak aan elkaar. In water zullen deze opsplitsen, doordat water dat proton kan opnemen:
H-R + H2O <--> H3O+ + R-
Nu zijn die losse protonen elektronenarm (de + betekent niet dat er een elektron bij zit, maar juist te weinig. Een elektron heeft als lading "-") en willen maar wat graag een elektron hebben. Bij een zwak zuur, zoals azijnzuur, zullen deze gemakkelijk het elektron van het zuurrest kunnen pakken. Zo gaan zij een (tijdelijke) binding aan. Bij sterke zuren wordt die negatieve lading heel goed gestabiliseerd, waardoor een proton minder kans krijgt om zo'n elektron op te nemen. Gemiddeld kan je dus stellen dat de binding H-R bij een sterk zuur veel minder stabiel is dan bij een zwak zuur.
Hoe sterker het zuur is, des te gemakkelijk splitsen het proton en het zuurrest. Dit is een evenwicht. Zo is bij kamertemperatuur geconcentreerd zwavelzuur (geloof ik) meer dan een miljoen keer zuurder dan geconcentreerd azijnzuur. Dat wil zeggen dat er een miljoen keer zoveel moleculen zwavelzuur opgesplitst zullen zijn op ieder moment dan dat er bij azijnzuur het geval zal zijn.

MAAAAR het proton kan zijn elektron ook ergens anders vandaan halen! Het enige wat waterstofionen willen is stabiel worden. Graag via een binding met het zuurrest, maar de algemene regel is als volgt:
2 H+ + 2 e- --> H2 (waterstofgas)
Dat elektron kan uit heel veel stoffen (reductoren, een stof die elektronen afstaat/doneert) komen, maar ik wil hier even ingaan op de metalen:
Na --> Na+ + e-
Al --> Al3+ + 3e-
Zn --> Zn2+ + 2e-
Ti --> Ti4+ + 4e-
Let erop dat dit elektron niet echt ontstaat maar direct overspringt naar de oxidator (een stof die elektronen opneemt/accepteert).
Bedenk nu de volgende reactie:
Zn + 2H+ + 2R- -> Zn2+(R-)2 + H2
Stel dat dit zuur azijnzuur is (R = CH3COO-, ook wel acetaation):
Zn + 2CH3COOH --> Zn(CH3COO)2 + H2 (gas)
Bij zwavelzuur:
2Al + 3H2SO4 --> Al2(SO4)3 + 3H2
etc. etc.
Zoek wat op over het gebruikte zuur en vind uit welk zuurrest erbij hoort en hoe zuur het is. Of een metaal daadwerkelijk (en hoe snel) reageert ligt nogal aan de temperatuur, edelheid van het metaal, of het reactiemengsel complexen kan vormen en de oxidatiesterkte van je zuur of andere componenten. Voorbeeld: Zoals yor een aantal berichten hieronder juist opmerkt lost koper wel op in azijnzuur, maar niet omdat een proton zo'n sterke oxidator is. De stof die er hier voor zorgt dat het koper oplost is zuurstof. Deze lost voor een gedeelte op in azijnzuur en reageert met het koper, waarbij een verbinding van koper ontstaat. Deze lost veel gemakkelijker op in azijnzuur.
Bij veel edelere metalen gebeurt dit, waarbij er eerst een oxidatie met een andere stof plaatsvindt, en vervolgens door complexvorming (bijvoorbeeld) goed oplost.



Nu om op je kleuren in te gaan:
De kleur van het acetaation is volledig kleurloos, dus daar zal het niet aan liggen. De kleur van een zout wordt voornamelijk bepaald door het metaalion. Zo vormt nikkel (zoals Jor al opmerkte) een groen complex in combinatie met water. En koper een blauw complex. IJzer een groen of bruin. Chroom blauw, groen, rood of geel. Mangaan blauw, geel, groen, paars, bruin, rood... etc.. Hoe die verschillende kleuren verkregen worden is een heel ander moeilijker verhaal. Bottomline is: Kleuren van zouten worden voornamelijk veroorzaakt door het metaalion hierin.



Het verwerken van je afvalstoffen:
Niet zomaar in de afvoer gooien. Aluminium, ijzer, natrium, kalium, calcium, magnesium zijn allemaal niet zo'n probleem. Nikkel, chroom, kobalt, lood, koper etc. Zijn zeer giftig voor waterorganismen. Ook de organismen gebruikt bij waterzuivering etc. Het wordt dus vooral op prijs gesteld om je stoffen apart op te slaan en eens in de zoveel tijd als chemisch afval weg te brengen. Dit wegbrengen kan meestal wel bij een gemeentelijke verzamelingsplaats van witgoed en chemicaliën.
Last edited by Wouter on 05 Aug 2009, 00:37, edited 1 time in total.
Reason: Onjuistheden verwijderd/aangepast
Organisch chemicus

User avatar
Z4x
Germanium
Posts: 1601
Joined: 03 Aug 2009, 15:29
Chemistry interests: Overall
Location: Grunn

Re: Azijnzuur (acetaat) kleurtjes

Post by Z4x » 04 Aug 2009, 22:54

ik heb nog niet echt een gevoel voor hoeveelheden. Zoals deze flesjes, zoveel heb ik:

Image

En als je het laat staan dan krijg je een klein beetje onderin. 1-2 cm hoog.

Bedankt voor de uitleg.

Ik las dat ijzeracetaat ook voor planten kan worden gebruikt, kan ik dat ook doen of is de kans op te veel geven te groot? Bijvoorbeeld voor vuurpijl of vlinderstruik?

ijzeracetaat is toch rood/oranje en niet groen/bruin?
De kunst is om te blijven oefenen, oefenen en oefenen...

User avatar
Wouter
Krypton
Posts: 1982
Joined: 02 Aug 2008, 01:47
Chemistry interests: Organic
Location: Groesbeek, Gelderland
Contact:

Re: Azijnzuur (acetaat) kleurtjes

Post by Wouter » 04 Aug 2009, 23:07

In oplossing geldt:
IJzer(II)acetaat is groen.
IJzer(III)acetaat is roodbruin.

Aan planten geven.. Ik zou voor gewone kunstmest gaan :P
Organisch chemicus

User avatar
Z4x
Germanium
Posts: 1601
Joined: 03 Aug 2009, 15:29
Chemistry interests: Overall
Location: Grunn

Re: Azijnzuur (acetaat) kleurtjes

Post by Z4x » 04 Aug 2009, 23:17

Phantom wrote:In oplossing geldt:
IJzer(II)acetaat is groen.
IJzer(III)acetaat is roodbruin.

Aan planten geven.. Ik zou voor gewone kunstmest gaan :P
ja, er was ook zo'n plant die een andere kleur kreeg met bepaalde voeding. :)
De kunst is om te blijven oefenen, oefenen en oefenen...

Jor
Zwavel
Posts: 562
Joined: 13 Jan 2009, 00:20
Chemistry interests: --------------
Contact:

Re: Azijnzuur (ethaan) kleurtjes

Post by Jor » 04 Aug 2009, 23:39

Phantom wrote: Bedenk nu de volgende reactie:
Cu + 2H+ + 2R- -> Cu2+(R-)2 + H2
Stel dat dit zuur azijnzuur is (R = CH3COO-, ook wel acetaation):
Cu + 2CH3COOH --> Cu(CH3COO)2 + H2 (gas)
Bij zwavelzuur:
2Al + 3H2SO4 --> Al2(SO4)3 + 3H2
etc. etc.
Zoek wat op over het gebruikte zuur en vind uit welk zuurrest erbij hoort en hoe zuur het is. Vaak geldt: Hoe zuurder de stof, des te sterker het reageert (al spelen ook andere factoren een rol). Metalen reageren steeds sterker naarmate ze onedeler worden. Zo is goud heel erg edel en zal echt niet reageren met een vreselijk sterk zuur als zwavelzuur. Natrium reageert daarentegen al met water, een wel uitzonderlijk slap zuur.
H+ is een te zwakke oxidator om koper te oxideren! Die reactie zal dus niet plaatsvinden. Toch zal je inderdaad wel koper(II)-ionen in oplossing krijgen als je een niet-oxiderend zuur (azijnzuur, fosforzuur, zoutzuur) over het metaal schenkt. Dit komt omdat zuurstof een klein beetje oplost, en vervolgens het metaal oxideert. Door toevoegen van waterstofperoxide los je het metaal veel sneller op. Wel toevallig, ik ben ik het moment wat extra koper(II)acetaat monohydraat aan het maken uitgaande van 99,9% koper, 50% azijnzuur en waterstofperoxide.

De dikgedrukte zin kan een verkeerd beeld geven aan mensen. De sterkte van een zuur is niet relevant voor de mate waarin het instaat is edele metalen op te lossen. Het draait om het feit hoe sterk oxiderend een zuur is en natuurlijk of het complexerende anionen bevat. Goud lost niet op in salpeterzuur en niet in zoutzuur, maar wel in een mengsel (salpeterzuur voeg je toe als oxidator, zoutzuur levert de benodigde chloride-liganden die de goud-ionen stabiliseren). Maar goud ga je echt niet opgelost krijgen in bijvoorbeeld fluorosulfonzuur, wat een extreem sterk zuur is.

User avatar
Wouter
Krypton
Posts: 1982
Joined: 02 Aug 2008, 01:47
Chemistry interests: Organic
Location: Groesbeek, Gelderland
Contact:

Re: Azijnzuur (acetaat) kleurtjes

Post by Wouter » 05 Aug 2009, 00:19

Je hebt inderdaad gelijk. Ik zat even met mijn hoofd in de wolken. Ik zal het één en ander even aanpassen.
Organisch chemicus

User avatar
Z4x
Germanium
Posts: 1601
Joined: 03 Aug 2009, 15:29
Chemistry interests: Overall
Location: Grunn

Re: Azijnzuur (acetaat) kleurtjes

Post by Z4x » 25 Sep 2009, 13:15

Ik heb nu dus aardig wat koperacetaat. Dit spul kan ik niet zomaar door de goot gooien, dus leek het me handig om een manier te hebben om dit goedje te neutraliseren (of minder giftig te maken).

Tijdens het maken van koperacetaat in een al koperacetaat oplossing (met NaOH) viel me het op toen ik de elektrodes verkeerd had aangesloten, dat er een aanslag kwam op de koper, dat leek erg op koper (beetje donker rood). Vervolgens ben ik koperacetaat gaan maken en niet meer naar gekeken. Nu wou ik dit herhalen, maar het lukt me niet. Ik heb het volgende geprobeerd.

Paar feiten: Koperacetaat oplossing (mooi blauw), 5 ml, klein beetje NaOH zit er nog in. 18 Volt DC.

Ik begon met koolstof als de min (grootste elektrode) en koper als de plus. Dan krijg ik belletjes op de koolstof en beetje koper aanslag, maar tegelijk ook wordt de koper mat en ontstaat er koperacetaat om de koper. Niet het effect dat ik zocht.

Toen heb ik het zaakje omgedraaid. Koolstof als plus (grootste elektrode) en koper als de min. Er komen belletjes bij de koolstof en bij de koper ook belletjes en deze wordt helemaal zwart (aanslag, kan meeste eraf vegen). Echter, de oplossing wordt niet minder blauw. Misschien een heel klein beetje (op gevoel eerder) maar dat komt denk ik omdat de oplossing warmer werd. Dit is ook niet het effect dat ik zocht. Trouwens, wat is dit zwarte spul? Als het gewoon koper is dan moest het een beetje donkerrood zijn, dit is echt hartstikke zwart.

edit: Jor heeft het al gepost. :$
Jor wrote: Koper(II)acetaat is niet giftig, wel schadelijk. Eigenlijk zijn koperverbindingen alleen gevaarlijk als je ze opeet. Ze zijn wel erg giftig voor het millieu, en daarom moet je het niet door de gootsteen gooien (tenzij het gaat over hoeveelheden van 100mg of minder). Als je wat ijzer of aluminium in de oplossing gooit, en wat zuur toevoegt, dan vormt zich kopermetaal en gaat het andere metaal in oplossing. Dan kan het wel door de gootsteen, en het elementair koper kun je bewaren of weggooien. In de aanwezigheid van halide-ionen kan de reactie met aluminium heftig zijn!
edit2: het is gelukt. ik heb (foto van woelen site) nu ook dit gekregen. wat ik gedaan heb is een beetje zoutzuur bij de koperacetaat en dan gewoon een waxinelichtbakje (van aluminium) erin gedaan. de reactie gaat wel traag.

Image
De kunst is om te blijven oefenen, oefenen en oefenen...

User avatar
Z4x
Germanium
Posts: 1601
Joined: 03 Aug 2009, 15:29
Chemistry interests: Overall
Location: Grunn

Re: Azijnzuur (acetaat) kleurtjes

Post by Z4x » 02 Oct 2009, 17:37

Hier kan je mooi zien hoe de kleur verandert van ijzeracetaat als het verdunt is. Op zich wel apart dat als je het verdunt dat het geel wordt, en niet licht rood wat je zou verwachten. :)

Ik heb helaas niet zulke spectaculaire stoffen, als jullie de foto's saai/vervelend vinden, dan moeten jullie het zeggen.

Image
(op milimeter papier in 100ml flesjes)
De kunst is om te blijven oefenen, oefenen en oefenen...

User avatar
Wouter
Krypton
Posts: 1982
Joined: 02 Aug 2008, 01:47
Chemistry interests: Organic
Location: Groesbeek, Gelderland
Contact:

Re: Azijnzuur (acetaat) kleurtjes

Post by Wouter » 02 Oct 2009, 17:39

Zijn juist wel mooie/duidelijke foto's. En met ijzer kan je genoeg experimenten doen, het hoeft niet exotisch te zijn ;)
Organisch chemicus

Fuzzwood
Koolstof
Posts: 131
Joined: 27 Jan 2009, 13:56

Re: Azijnzuur (acetaat) kleurtjes

Post by Fuzzwood » 02 Oct 2009, 18:22

Z4x wrote:Hier kan je mooi zien hoe de kleur verandert van ijzeracetaat als het verdunt is. Op zich wel apart dat als je het verdunt dat het geel wordt, en niet licht rood wat je zou verwachten. :)

Ik heb helaas niet zulke spectaculaire stoffen, als jullie de foto's saai/vervelend vinden, dan moeten jullie het zeggen.

[Afbeelding]
(op milimeter papier in 100ml flesjes)
Mooie foto's. Ik vind het alleen jammer dat je nooit een exacte proefbeschijving levert of je waarnemingen exact noteert (als je dat toch doet voor jezelf, excuses). Want je kan er daarna dus lekker over speculeren wat precies gebeurt is als je dat ook kan toetsen aan je waarnemingen.

User avatar
Z4x
Germanium
Posts: 1601
Joined: 03 Aug 2009, 15:29
Chemistry interests: Overall
Location: Grunn

Re: Azijnzuur (acetaat) kleurtjes

Post by Z4x » 02 Oct 2009, 18:36

Fuzzwood wrote:Mooie foto's. Ik vind het alleen jammer dat je nooit een exacte proefbeschijving levert of je waarnemingen exact noteert (als je dat toch doet voor jezelf, excuses). Want je kan er daarna dus lekker over speculeren wat precies gebeurt is als je dat ook kan toetsen aan je waarnemingen.
Ik heb niet echt geleerd wat een exacte proefbeschrijving is, tenzij je bedoelt als in het uitgevoerde experimenten forum, dat doe ik bijna nooit. Ik zou dat misschien wel wat vaker kunnen doen.

Dit verdunnen en dat het een andere kleur geeft, daar had ik wel een vermoeden van want woelen had ergens vertelt dat de kleur van geel naar bloedrood ging. Zo doe ik het wel vaker, meestal woelen of een ander of wikipedia zegt iets en dan probeer ik dat na te doen. :) Zonder dat was ik denk ik ook niet zo ver gekomen in hobby chemie, liep ik direct vast...
De kunst is om te blijven oefenen, oefenen en oefenen...

Post Reply

Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 6 guests