Kwikdamp in spaarlampen

Over chemie wat niet in een andere categorie past.
Post Reply
Carharttguy
Lithium
Posts: 59
Joined: 12 Aug 2010, 19:18

Kwikdamp in spaarlampen

Post by Carharttguy » 18 Apr 2013, 15:36

Dag iedereen

Ik heb laatst gelezen dat er kwikdampen in een spaarlamp zitten. Maar vroeg me af hoe dat kon, want kwik is vloeibaar bij kamertemperatuur. Of is er een drukverschil in die lampen? Maar dan zou je kwik ineens vloeibaar moeten worden als je ze breekt. Ik heb nog nooit een lamp laten vallen, maar het lijkt me niet interessant dat er overal kwikdruppels op de grond liggen als zoiets wel gebeurd.

Iemand die me wijzer kan maken?

Hartelijk dank!

spidey
Kobalt
Posts: 1367
Joined: 16 Jan 2009, 23:58
Chemistry interests: Inorganic
Location: Amsterdam

Re: Kwikdamp in spaarlampen

Post by spidey » 19 Apr 2013, 11:55

Het antwoord is heel eenvoudig. Vloeistoffen hebben een bepaalde oplosbaarheid (als gas!) in een ander gas of in vacuum. Zoals water bij kamertemperatuur verdampt en dan dus als gas in de lucht zit, zo gaat dat met kwik ook. Totdat de lucht verzadigd is met water, zal er water blijven verdampen. Net zo zit er dus een beetje kwik in het gas dat in de spaarlamp zit. Ik vermoed dat het gas in de lamp met kwik verzadigd moet zijn en dat er dus ook een klein beetje vloeibaar kwik in zit. Vermoedelijk zit dit geadsorbeerd aan de wanden van de buis.

User avatar
Wouter
Krypton
Posts: 1982
Joined: 02 Aug 2008, 01:47
Chemistry interests: Organic
Location: Groesbeek, Gelderland
Contact:

Re: Kwikdamp in spaarlampen

Post by Wouter » 19 Apr 2013, 13:17

Ook niet onbelangrijk: een spaarlamp bevat een goed vacuüm. Bij een lagere druk is de dampdruk van een verbinding hoger, op die manier kan je in de Himalaya lastig een ei bakken, omdat je water al bij 50 °C kookt. Met een goede oliepomp kan je water zelfs verdampen beneden het vriespunt: vriesdrogen/sublimatie. In zo'n lage-druk systeem kan je dus gemakkelijker kwik in de gasfase houden. Echter zal het nog steeds weinig kwik zijn in een spaarlamp en is het bovendien gemengd met andere (edel)gassen. Er is ook niet veel kwik nodig om fluorescentie bij hoge spanning te vertonen en bovendien zit er een fosforescerende verbinding in spaarlampen om het licht zichtbaar te maken, als ik mij het goed kan herinneren.
Organisch chemicus

ChemicalBrother
Helium
Posts: 30
Joined: 03 Apr 2013, 17:03

Re: Kwikdamp in spaarlampen

Post by ChemicalBrother » 20 Apr 2013, 23:17

Fosforescerende binnenlaag klopt anders zal je met name Uv-licht en blauw licht krijgen bij kwik. Je hebt wel Kwik lampen voor desinfectie zonder deze couting

Carharttguy
Lithium
Posts: 59
Joined: 12 Aug 2010, 19:18

Re: Kwikdamp in spaarlampen

Post by Carharttguy » 22 Apr 2013, 01:07

spidey wrote:Vermoedelijk zit dit geadsorbeerd aan de wanden van de buis.
Bedankt voor je uitleg, alleen hieronder nog kleine vraag:
Ik had absorptie gelezen, en wist dat dit niet kon. Dus wou ik jou verbeteren en vragen of je niet 'gecondenseerd' bedoelde. Maar adsorptie is dus wel degelijk een woord (ik heb er nog nooit van gehoord). Maar adsorptie (heb de uitleg op wikipedia gelezen), is dus gewoon de hechting van van een stof aan een andere stof? Is condensatie dan ook een vorm van adsorptie?
Wouter wrote:Er is ook niet veel kwik nodig om fluorescentie bij hoge spanning te vertonen en bovendien zit er een fosforescerende verbinding in spaarlampen om het licht zichtbaar te maken, als ik mij het goed kan herinneren.
Ook bedankt voor uitleg. Dus het zal sowieso te weinig kwik zijn om er echt uit te halen (als je kapotte lampen zou hebben ofzo)?

User avatar
Wouter
Krypton
Posts: 1982
Joined: 02 Aug 2008, 01:47
Chemistry interests: Organic
Location: Groesbeek, Gelderland
Contact:

Re: Kwikdamp in spaarlampen

Post by Wouter » 22 Apr 2013, 10:27

Condensatie is de overgang van gas naar vloeibaar.

Ik vermoed dat een spaarlamp hooguit enkele milligrammen kwik bevat.
Organisch chemicus

Carharttguy
Lithium
Posts: 59
Joined: 12 Aug 2010, 19:18

Re: Kwikdamp in spaarlampen

Post by Carharttguy » 22 Apr 2013, 12:35

Wouter wrote:Ik vermoed dat een spaarlamp hooguit enkele milligrammen kwik bevat.
Aha ok!
Wouter wrote:Condensatie is de overgang van gas naar vloeibaar.
Nuja, dat weet ik inderdaad. Maar ik had iets specifieker moeten zijn. Als je een pot water aan de kook laat gaan, en de lucht in je keuken of labo is verzadigd, dan heb je condensatie tegen glas en muren. Is dat dan adsorptie? Want de grens met adhesie lijkt me dan zo heel klein.

spidey
Kobalt
Posts: 1367
Joined: 16 Jan 2009, 23:58
Chemistry interests: Inorganic
Location: Amsterdam

Re: Kwikdamp in spaarlampen

Post by spidey » 23 Apr 2013, 12:07

Carharttguy wrote:(...) Nuja, dat weet ik inderdaad. Maar ik had iets specifieker moeten zijn. Als je een pot water aan de kook laat gaan, en de lucht in je keuken of labo is verzadigd, dan heb je condensatie tegen glas en muren. Is dat dan adsorptie? Want de grens met adhesie lijkt me dan zo heel klein.
Nee, dit zijn echt twee verschillende dingen. Condensatie treedt op doordat een gas in contact komt met een oppervlak dat beneden het kookpunt van het gas ligt, waardoor het dus weer vloeibaar wordt. Zodoende zie je druppels aan ramen, bijvoorbeeld als je 's winters in de keuken staat te koken. De lucht bevat dan een bepaalde hoeveelheid waterdamp (gas dus), maar als die in contact komt met het koude raam, dan gaat het over in de vloeistoffase. Zo verzamelt zich water op het raam.

Absorptie is wat je bijvoorbeeld krijgt als je een stukje actieve koolstof in een oplossing met fenolftaleïne doet. Actieve kool is een poreuze koolstof met daardoor een groot oppervlak. Aan dat oppervlak "kleven" de fenolftaeïne moleculen dan, waardoor ze niet meer vrij in de vloeistof kunnen bewegen, maar aan het koolstof blijven zitten.

Ook gassen kunnen dit doen. De binding door adsorptie is niet bijzonder sterk. Een geadsobeerd gas wordt door adsorptie dus niet vloeibaar, wat bij condensatie wel zo is.

De term adhesie ziet vooral op de kracht die werkt tussen twee oppervlakken van verschillende soorten moleculen. Als je bijvoorbeeld een plaatje acrylglas in een bak met water laat drijven, en je maakt in het midden een oogje aan dat plaatje, zodat je het met een touwtje omhoog kunt trekken, dan zie je dan je meer dan de kracht voor het optillen van het plaatje nodig hebt om het van het wateropperlvak af te krijgen. (Tenzij je het plaatje scheef houdt.) Het water kleeft dus met een bepaalde kracht aan het acrylaat. Die kracht noem je adhesie.

Water dat in een anti-aanbakpan ligt, vormt een soort bolletjes en verdeelt zich niet in een heel dunne film over de pan. Dit komt doordat de adhesie van water aan de pan heel klein is en de cohesie van het water groot is. Cohesie is de kracht die moleculen van dezelfde soort op elkaar uitoefenen (in een vloeistof). Adhesie gaat over krachten tussen een vloeistof en moleculen van een andere soort.

Carharttguy
Lithium
Posts: 59
Joined: 12 Aug 2010, 19:18

Re: Kwikdamp in spaarlampen

Post by Carharttguy » 23 Apr 2013, 16:09

Hartelijk dank voor je grondige uitleg Spidey!
Hoewel ik bijvoorbeeld condensatie en adhesie wel kende, verduidelijkt het toch alles heel goed als je het eens naast mekaar zet. En vergelijkt met elkaar.
Alles is nu veel duidelijker.

User avatar
Z4x
Germanium
Posts: 1601
Joined: 03 Aug 2009, 15:29
Chemistry interests: Overall
Location: Grunn

Re: Kwikdamp in spaarlampen

Post by Z4x » 07 May 2013, 21:50

Als ik mijn tl-lamp (uitgestrekte spaarlamp) beweeg hoor ik iets rollen, dat zal dan ook wel kwik zijn. Maar het klinkt echt heel klein.
De kunst is om te blijven oefenen, oefenen en oefenen...

User avatar
Pyrochemistry
Zwavel
Posts: 547
Joined: 09 Feb 2009, 17:23
Chemistry interests: Organic
Location: Randstedelijk en toch landelijk gelegen.

Re: Kwikdamp in spaarlampen

Post by Pyrochemistry » 08 May 2013, 18:42

Dat is een stukje metaal, afgeknapt van de gasontladingselektroden. In gasontladingslampen zit geen vloeibaar kwik, de buis staat onder lage druk met kwikdamp en een beetje inert gas.
Will it work? You only know after the experiment!

Student (M.Sc) Scheikunde

Post Reply

Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 2 guests