De blauwe fontein

Alleen uitgevoerde en volledig uitgewerkte experimenten mogen hier geplaatst worden. Voor de discussies over de betreffende experimenten, zie "Discussies over experimenten".
Forum rules
Voordat je een experiment plaatst, lees dan de regels voor dit forum.
Post Reply
User avatar
Zoetepasweiden
Stikstof
Posts: 163
Joined: 11 May 2010, 19:52
Chemistry interests: Overall
Location: Groningen
Contact:

De blauwe fontein

Post by Zoetepasweiden » 22 Aug 2010, 12:56

Titel: De blauwe fontein.

Inleiding: Klassieke proef waarin wordt aangetoond dat het gas ammoniak (NH3) zeer goed oplosbaar is in water. Helaas is deze proef op veel middelbare scholen een beetje in onbruik geraakt (geen idee waarom eigenlijk).

Moeilijkheidsgraad: Deze proef is vrij gemakkelijk uit te voeren indien je over een ammoniakgascilinder beschikt. Beschik je daar (zoals ik) niet over, dan zul je het gas moeten maken door ammonia te verwarmen. Gebruik hiervoor een 25%-ammoniakoplossing, de huishoudammonia uit de rode fles is voor dit doel ongeschikt. Het spreekt voor zich dat het vrijmaken van NH3 uit ammonia deze proef een stuk lastiger (en gevaarlijker) maakt...

Deelgebied:
Zowel anorganische als organische chemie.

Tijdsbestek:
Indien goed voorbereid kan deze proef binnen enkele minuten worden uitgevoerd.

Benodigdheden:
- Groot bekerglas (inhoud: 1 liter of meer);
- Statief, moffel en klem;
- Bolkolf;
- Glazen buisje (ca. 30 cm lang);
- Doorboorde rubberstop die goed op de bolkolf past (eventueel vacuümvet gebruiken om het aanzuigen van "valse lucht"te voorkomen. Het buisje moet PRECIES in het gat passen;
- Pipet;
- Oplossing van broomthymolblauw ("BTB") in (m)ethanol;
- NH3-cilinder(*)
(*) Geen NH3-cilinder? Dan heb je ook nog een ammoniakoplossing (25%), een vuurvaste erlenmeyer, een thermometer, een extra rubberstop (voor op de bolkolf), een kroezentang en een bunsenbrander met toebehoren nodig.

Veiligheid:
- Werk in de zuurkast (afzuiging aan). Veiligheidsbril op, handschoenen en laboratoriumjas aan!
- Zorg ervoor dat het capillair NIET vrij door het gat in de rubberstop kan bewegen (desnoods vastkitten). Als het gat te wijd is, kan het glazen buisje tijdens de proef dwars door de bodem van de bolkolf heen schieten (eigen ervaring). Naast glasbreuk kan dit leiden tot rondspattende ammonia. Dat dit een zeer ongewenste situatie is, moge duidelijk zijn...
- Ammonia(k) is een bijtende stof. Inademing en (huid)contact dienen te worden vermeden.

Werkwijze:
Staat hieronder uitgelegd, zie filmpje. Indien je geen NH3-cilinder tot je beschikking hebt, moet je zelf NH3 uit ammoniakoplossing halen door die te verwarmen. Dat gaat als volgt:
1. Schenk een bodempje ammonia (25%) in de erlenmeyer;
2. Steek de brander aan en zet die onder de erlenmeyer;
3. Verwarm RUSTIG, laat de temperatuur niet hoger worden dan zo'n 80 graden Celsius (thermometer gebruiken);
4. Verwijder de thermometer en doof de brander;
4. Hang de bolkolf omgekeerd boven de erlenmeyer (kroezentang gebruiken) en wacht een minuutje.
5. Sluit de bolkolf af met de rubberstop. Als het goed is, zit er nu genoeg NH3 in de bolkolf om deze proef mee uit te voeren.

Filmpje + verdere uitleg:

Youtube


Uitleg:
Zoetepasweiden | 6 april 2009

ATTENTIE: Deze proef dient in een zuurkast te worden uitgevoerd, afzuiging aanzetten!

Een groot bekerglas wordt gevuld met water, aan dat water wordt een beetje broomthymolblauw (BTB) toegevoegd. In zuur en neutraal milieu is BTB oranje van kleur.

Daarna wordt een bolkolf gevuld met ammoniakgas, NH3. Die bolkolf wordt afgesloten met een doorboorde rubberstop waaruit een hol glazen buisje steekt. De met ammoniakgas gevulde bolkolf wordt ondersteboven opgehangen boven het met water en BTB gevulde bekerglas, het buisje dient daarbij diep in het water te steken.

Ammoniakgas lost erg goed op in water. Zó goed zelfs, dat het water uit het bekerglas naar de bolkolf wordt gezogen. Omdat de daarbij ontstane ammonia (géén ammoniak!) basisch is, verandert de kleur van het BTB van oranje naar blauw.

Het is overigens wel zaak om het glazen buisje goed vast te zetten in de rubberstop, want het is mij ook wel eens overkomen dat de bolkolf explodeerde doordat het glazen buisje dwars door de bodem van de kolf heen schoot!

Discussietopic:
http://www.amateurchemie.nl/viewtopic.php?f=21&t=566.

Post Reply

Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 2 guests